poczta w Prusach, graciarniakomtura
[ Pobierz całość w formacie PDF ]
//-->Andrzej DudekGOSTYŃSKA POCZTA W OKRESIE ZABORU PRUSKIEGONajwiększy zasięg zaboru ziem polskich przez Prusy przypada na lata 1795-1806. Po zmia-nach terytorialnych w okresie 1807-1815 i reformach administracyjnych z lat 1815-1820 ziemiepolskie znalazły się w 12 rejencjach pruskich. Gostyń trafił w granice rejencji poznańskiej, którazostała z kolei podzielona na 17 powiatów. Na ich czele stali landraci. Gostyń znalazł się w powie-cie krobskim. Siedzibę władz powiatowych umieszczono w Rawiczu.Na obszarze rejencji Poczta Pruska przejęła polskie urzędy, działające w okresie KsięstwaWarszawskiego. W Regencji Poznańskiej ustanowiono 15 urzędów I klasy, 16 urzędów II klasy, 62urzędy III klasy oraz 277 agencji pocztowych. Urzędy I klasy mieściły się między innymi w: Po-znaniu, Lesznie, Rawiczu, Ostrowie, Śremie. Urzędami I klasy zarządzał Dyrektor Poczty. UrzędyII klasy to między innymi: Gostyń, Jarocin, Koźmin, Wolsztyn. Na ich czele stał pocmistrz. UrzędyIII klasy mieściły się w miastach: Borek, Dolsk, Poniec, Pogorzela, Krobia i zarządzane były przezpostwerwalterów.Poczta Pruska przystąpiła 31 grudnia 1867 roku do Północnoniemieckiego Związku Pocz-towego, którego funkcję przejęła w 1870 roku Poczta Rzeszy. Zmiany te nie miały jednak zasadni-czego wpływu na stosowanie stempli pocztowych. Przed wprowadzeniem stempli nadawczychnazwę miejscowości nadania wpisywano ręcznie, zdarzało się, że urzędnik pocztowy zapomniałwpisać nazwę (mam taki list w swoim zbiorze – przyp. A.D.). Pierwsze stemple nadawcze wpro-wadzono na przełomie 1816/1817 roku. Początkowo, w większych urzędach, jednak niektórzypocmistrzowie wprowadzali własne stemple jednowierszowe, tylko z nazwą miejscowości (fot. 1).Pierwsze stemple nadawcze z 1817 roku były dwuwierszowe, bez ramki (fot. 2).fot. 1fot. 2Od 1820 roku wprowadzono znakowanie przesyłek pocztowych ręcznym napisem lubstempelkiem w ramce „recomandirt” (fot. 3). Zaczęto też stosować nalepki na listy polecone. Naprzesyłkach, które były wysyłane razem z paczkami (tzw. listy paczkowe – fot. 4), stosowano od-ręczną adnotację, a później wprowadzono nalepki paczkowe z numerem przesyłki. Odpowiednienalepki stosowano na listach pobraniowych (fot. 5). Wprowadzono także stemple odbiorcze.fot. 3fot. 4fot. 5Okres przedznaczkowy kończy się wraz z wprowadzeniem przez Pocztę Królestwa Prusrozporządzenia nr 238 z dnia 30 października 1850 roku. Na jego mocy ustanowiono znaczki pocz-towe od 15 listopada 1850 roku na całym obszarze Prus, również w Wielkim Księstwie Poznań-skim. Od tego dnia do kasowania znaczków zaczęto używać stemple okrągłe czteroobrączkowez numerem w środku, tak zwane stemple numerowe. Gostyń miał stempel z numerem 519 (fot. 6).fot. 6W okresie od 1 stycznia 1868 roku do 31 grudnia 1871 roku miejsce znaczków Prus zajęłyznaczki Północnoniemieckiego Związku Pocztowego. Z dniem 1 stycznia 1870 roku na ziemiachpolskich zaboru pruskiego weszły do obiegu znaczki i całostki Rzeszy Niemieckiej.Po wybuchu powstania wielkopolskiego w dniu 27 grudnia 1918 roku władzę na opanowa-nym przez powstańców terenie sprawowała Naczelna Rada Ludowa w Poznaniu. Jej organem wy-konawczym był Komisariat, w ramach którego sprawami poczty i cenzury korespondencji zajmo-wał się Decernat Pocztowy.Po zawarciu traktatu pokojowego w Wersalu, w dniu 28 czerwca 1919 roku, Wielkopolskazostała połączona z Polską. Formalnie nastąpiło to 1 sierpnia 1919 roku. W rzeczywistości jednakzachował obszar ten zachował jeszcze sporą odrębność, czego wyrazem było utworzenie 1 sierpnia1919 roku Ministerstwa Byłej Dzielnicy Pruskiej. Ministerstwo to, w listopadzie 1919 roku, przeję-ło agendy Komisariatu Naczelnej Rady Ludowej, któremu podlegał również Zarząd Pocztowy.Stan ten pozostał bez zmian do 17 stycznia 1920 roku, kiedy to rozpoczęto przejmowanie terenówobjętych wcześniej powstaniem, a przyznanych traktatem wersalskim Polsce.
[ Pobierz całość w formacie PDF ]